Charon's levensverhaal
Wat is autisme
Speelprogramma
Speelkameractiviteiten
Avonturenboek
Dyspraxie
Structuur
Sensorische ontwikkeling
Tips
Therapieën en links
Bijzondere verhalen
Reacties
Dagboek
Home
 

© Gebruik niets van deze site zonder toestemming van de auteur!

 

  Sensorische ontwikkeling
 

 

In het hoofdstuk “Wat is autisme” heb ik al uitgelegd dat de verwerking van de zintuiglijke prikkels in de hersenen niet goed verloopt. Er komen teveel prikkels binnen of juist te weinig.
Het is de bedoeling dat je hersenen de belangrijke prikkels van de onbelangrijke kan onderscheiden, waardoor je je kunt concentreren in een drukke omgeving of waardoor je lichaam automatisch een seintje krijgt als er gevaar dreigt.

Bij een stoornis in die prikkelverwerking (sensorische integratie) krijgen de hersenen dus niet de juiste informatie binnen, wat grote invloed heeft op je dagelijkse leven.
Als je hersenen niet het seintje door krijgen dat het water heet is, kun je bijv zonder dat je het zelf voelt, je huid verbranden onder een te hete douche.
Of als bij de auditieve verwerking de belangrijke geluiden niet worden onderscheiden van de onbelangrijke, dan  kan het zijn dat iemand tegen je praat, zonder dat je dat in de gaten hebt omdat er nog zoveel andere geluiden in de kamer zijn die net zo belangrijk binnen komen.
Dit zijn een paar voorbeelden die nog enigszins voor te stellen zijn, maar er kunnen nog veel meer ‘foutjes’ in de prikkelverwerking zitten, die voor een buitenstaander veel onopvallender zijn.

Door een verstoorde prikkelverwerking kan het zijn dat een kind met autisme zijn eigen lichaam niet goed voelt. Dat hij of zij niet aanvoelt waar hij zich in de ruimte bevindt, letterlijk niet voelt waar zijn lichaam ophoudt.
Dat zijn de kinderen die makkelijk struikelen, snel iets laten vallen, een beetje onhandig zijn. Of de kinderen die op het schoolplein vaak de botsingen veroorzaken en regelmatig “kijk uit” te horen krijgen. Terwijl ze in werkelijkheid er eigenlijk niets aan kunnen doen omdat ze, zeg maar de contouren van hun lichaam niet goed voelen.
Of de kinderen die voortdurend in beweging zijn, omdat ze onbewust op zoek zijn waar hun lichaam zich bevindt in de ruimte.
In hele ernstige gevallen kan een kind door een verstoorde prikkelverwerking misschien niet iets beet pakken, mist het het gevoel om een arm in een bepaalde richting te krijgen of de vingers te sturen.
Kortom, een verstoorde prikkelverwerking heeft grote invloed op je leven. Je reactievermogen en je concentratievermogen worden behoorlijk op de proef gesteld.

Charon had soms zo haar eigen manier om haar zintuigen te prikkelen. Zo heeft ze een tijd gehad dat ze ’s morgens direct als ze wakker was geworden in haar badpakje naar buiten rende en op de schommel ging zitten. Zo hoog en zo hard mogelijk heen en weer schommelen.
In de winter!
Normaal gesproken zou je zeggen “hup, naar binnen, eerst de kleren aan etc”. Maar dat had geen zin, kleren wou ze immers niet aan. En kijkend naar hoe zij genoot van dit dagelijks terug kerende ritueel, kwam ik tot het besef dat ze haar zintuigen aan het prikkelen was.
Vanuit een warm bed, de koude wind in dat geeft hetzelfde effect als wanneer je in de sauna van een warm bad in het koude dompelbad duikt. Je huid begint enorm te tintelen, een heftige sensatie voor je zintuigen.
En vanaf dat moment kon ik het accepteren. Niemand die het vreemd vond dat je in de winter in je blote kont bij de sauna rond loopt, dus waar hadden we het eigenlijk over.
Schommelen in je badpak midden in de winter?  Ik vond het best.
 
 
Als er sprake is van een verstoorde prikkelverwerking dan kan een sensorische integratietherapeut wellicht nog meer specifieke informatie geven over je kind en oefeningen geven om te proberen het te verbeteren.

Bij Charon zijn we op verschillende manieren bezig geweest met het prikkelen van de zintuigen. Als er een therapie op ons pad kwam, waarvan ik het gevoel had dat het zinvol was, hebben we die gedaan. Soms waren de resultaten overduidelijk, andere keren was het veel onopvallender, maar nooit heb ik spijt gehad van de inspanningen die we er voor moesten doen.
Onbewust was het een logische stap in ons speelprogramma. De prikkelverwerking van alle zintuigen van Charon waren zo verstoord, dat we ze stuk voor stuk in behandeling hebben genomen.

Observeren
We hebben voortdurend geobserveerd tijdens het spelen, waardoor we inzicht kregen in Charons prikkelverwerking. Boeiend, echt interessant en een verrijking als je ziet hoe je kind de wereld ervaart! Vooral leerzaam voor jezelf, omdat je rekening kunt houden met die prikkelverwerking.

We hebben bijvoorbeeld geëxperimenteerd met geluiden. Oerwoudgeluiden vond ze mooi, werd ze rustig van. Er zat een soort gong in. Vioolmuziek was ook boeiend, ze ging er zelfs hoge zingende geluidjes door maken. Blikken geluiden werd ze vrolijk van.
Maar voor de rest leidde geluid vooral af. Elk gewoon, alledaags geluid was genoeg om haar uit de concentratie te halen. Als je dat weet, dan is het heel makkelijk om daar rekening mee te houden. Deuren te sluiten, de bel er af, ramen dicht, zo stil mogelijk in huis als er gespeeld wordt, geen wasmachine aanzetten op drukke tijden. Radio en tv niet tegelijkertijd aan etc etc.
En daarnaast kun je ook gebruik maken van de geluiden die ze wel als prettig ervaart. Charon vond heldere, hoge,vrolijke geluiden wel prettig, dus tijdens ons spel veel variété met complimenten van een overdreven niveau en niet met zware klanken. Of we deden regelmatig leerspelletjes waar blikken geluiden een rol in speelden.

Wat kleding betreft was Charon ook erg gevoelig. Ze heeft een periode gehad dat ze alle kleren onmiddellijk weer uittrok, zodra ze ze aan had. Voor mij een heel vermoeiende tijd. En als ik dan toch iets gevonden had wat ze wel aan wou, dan gebeurde het regelmatig dat ze die een uur later kletsnat had door het smeren met water en de hele strijd overnieuw begon.
Maar ook hier zijn we veel wijzer geworden door te observeren.
Spijkerstoffen waren te hard en kon ze niet verdragen, net zoals de kaartjes, losse draadjes of opgenaaide versiersels, dus kocht ik die niet meer. Badpakstoffen waren elastisch, zaten strak om haar lichaam, maar knelden niet, die had ze  graag aan. Dus vond ik het prima dat ze badpakken als ondergoed aan had.
Fleecestoffen voelen in vrijwel alle weersomstandigheden hetzelfde aan. Wind en regen voel je er niet door heen, maar ook zonnestralen komen er niet door, daarom heeft ze jaren fleecetruien aan gehad. Ook als het bloedheet was in de zomer.
Schoenen met veters wilde ze niet, omdat het iedere keer anders voelt als ze dicht gestrikt worden. De één doet dat strakker dan de ander. Elke morgen een schone onderbroek is niet leuk, want die voelt dan weer koud aan. Té koud voor haar gevoel.
Ze heeft een tijd gehad dat ze altijd wijde t-shirts en wijde broeken aan had. Dat was de mode en beviel haar goed, maar ineens veranderde dat van de ene op de andere dag. Ze weigerde om alles wat in de kast hing aan te trekken. Het moest ineens superstrak zitten en mocht niet meer flodderen. De lucht tussen de kleren, het geflodder om haar lichaam kon ze niet meer verdragen. Alleen kleren die nog strak om haar lichaam zaten wou ze aan. Alsof ze de druk op haar lichaam prettig vond en nodig had.
Charon was duidelijk overgevoelig en dat gold niet alleen voor kleding, maar ook voor aanrakingen.
Zachte aanrakingen had ze meer moeite mee, dan harde, stevige aanrakingen. Stoeien was dus geen probleem, maar aaien moest je niet doen. In je dagelijkse doen en laten kun je met al die dingen rekening houden als je maar weet wat er aan de hand is. Observeren helpt daarbij.

Ook met visuele overgevoeligheid kun je rekening houden. Charon heeft eens een half uur zitten wippen en staren naar een broek die één van de spelers aan had. Een broek vol kriebels en kleurtjes. Pas toen de broek de speelkamer uitgewerkt werd en de speler uit de verkleedkist een effen rok had aan getrokken, was het over, kon ze verder spelen en was het contact weer helemaal open.
Als ze buiten fietst en ze fietst eerst in de zon en dan ineens in een schaduw, dan gebeurd er iets met haar concentratie. Ze moet zich herstellen alsof ze net wakker geschud is. Ze moet zich opnieuw instellen in de situatie waarin ze fietst. Met die wetenschap is door een laan met bomen rijden niet meer zo genieten, zon-schaduw-zon-schaduw…..Charon fietst dan meestal met haar hoofd naar beneden.
Kleuren kunnen ook grote afleiding zijn. Er zijn genoeg kinderen die hyperactief worden van een bepaalde kleur, omdat die kleur teveel prikkels geeft. En ook TL-licht is vaak een bron van afleiding. Het constant bewegende licht is hinderlijk, ook voor Charon. Dus geen tl-licht in ons huis.
Als er heel veel spullen in een kamer staan, wordt ze ook daar veel door afgeleid. Ze is dus gebaat bij een prikkelarme omgeving. Onze woonkamer is jaren een kamer geweest waar geen overbodige luxe stond vanwege Charon.
Haar concentratie staat of valt door de invloed van de elementen in haar directe omgeving.

Als kinderen snel afgeleid zijn, is het interessant om eens te kijken wáár ze door afgeleid worden. Ga er een half uurtje op letten en je kunt een boel leren.
Waar zitten de over- of ondergevoeligheden?  Observeer het gedrag op zintuiglijke prikkels. Hou daar vervolgens rekening mee, dan geef je hem of haar de beste kansen om te ontwikkelen.

Therapieën gericht op het normaliseren van de prikkels van de zintuigen;

Auditieve Integratie Training
Charon heeft inmiddels drie keer de AIT gedaan.
De training is er op gericht om de geluiden die verwerkt worden door de hersenen te normaliseren.
Gedurende een half uur krijgt het kind een koptelefoon op met speciaal bewerkte muziek, waarbij bepaalde klanken er als het ware uitgetrokken worden. (Je zit dus niet gezellig een half uurtje muziek te luisteren, het klinkt behoorlijk bizar en kan erg vermoeiend zijn). Doordat de hersenen deze geluiden een half uur achter elkaar te verwerken krijgen, raken ze daar aan gewend, waardoor ook in het dagelijkse leven geluiden beter te behappen zijn. De training duurt 10 aaneengesloten dagen en per dag zijn er twee sessies van een half uur, met minimaal een pauze er tussen van drie uur.

Charon heeft de sessies altijd prima uitgezeten. Terwijl een half uur op de stoel zitten in die tijd een enorme opgave was. Het leek zelfs of ze het wel prettig vond. Maar ik weet ook dat er genoeg autistische kinderen zijn, die het de eerste dagen niet echt leuk vinden. Maar ook dan gaat het meestal na een paar dagen beter.
Ik vond de resultaten na elke keer duidelijk. Ze was rustiger. Hoorde duidelijk bepaalde geluiden beter. (de zware geluiden). Was vrolijker. Kon zich beter concentreren en maakte een sprong in haar ontwikkeling op allerlei gebieden.

Smaak en geur stimuleren
Omdat we toch een half uur op de stoel zaten en de trainster ook een methode kende om de smaak en reuk te stimuleren, hebben we dat er meteen bij gedaan.
Charon eet de meest vreemde dingen met vooral hele sterke smaken. Ui,sinaasappelschil, eetlepel mosterd, zeep,shampoo etc. en ruikt aan alles.
Ze kreeg elke sessie eerst een lepeltje suiker (zoet) en direct daarna een lepel citroensap (zuur), dan een puntje zout en vervolgens een lepel grapefruitsap (bitter).
De gedachte hierachter is dat doordat je twee uiterste smaken direct achter elkaar te verwerken krijgt, het verschil wat je proeft het grootst is. Dus is de smaak duidelijker zoet of duidelijker zuur. Door dit ook een aantal weken dagelijks een paar keer consequent te doen, train je de hersenen om deze smaken te leren.
Datzelfde deden we ook met geuren. Potjes met diverse geuren achter elkaar laten ruiken, niet opdringen, maar het flesje vlak voor haar houden en reken maar dat ze graag wou ruiken(dennengeur,musk,zoete parfum,anijs etc, gewoon sterke uiteenlopende geurtjes gekocht bij de drogist).
Charon liet tijdens deze sessies zelf heel duidelijk zien dat ze verschil kreeg in de smaken. De eerste dagen blikte of bloosde ze niet van een hap citroensap of een lepel zout. Maar na een dag of vijf trok ze een zuur gezicht bij de citroen en was ook het zout minder lekker.
Of het door deze therapie komt weet ik niet, (Charon eet nog steeds graag uien en af en toe nog een hapje schil) maar de zeep laat ze nu in ieder geval voor wat het is en ook shampoo smult ze niet meer van.

Borstelen en drukken
Deze therapie is er op gericht om aanrakingen van het lichaam beter te kunnen verwerken. (o.a.tast en beweging). Met een speciaal borsteltje worden delen van het lichaam geborsteld. Een beetje zoals  chirurgen hun armen schrobben als ze een operatie gaan doen. Dit gebeurt in een bepaalde volgorde dagelijks een paar keer en ook weer een aantal weken achter elkaar. Ook hier geldt dat de hersenen een grote hoeveelheid prikkels te verwerken krijgen waar ze aan wennen.

Bij het drukken ga je alle gewrichten van het lichaam bij langs en maak je een duwende beweging. Bijv. bij de elleboog pak je de bovenarm en onderarm en die duw je naar elkaar toe.
We hebben deze therapie twee keer bij Charon gedaan. Veertien dagen lang, dagelijks om de paar uur borstelen en drukken. Bewust in de zomer omdat ze dan toch in een badpak liep en we niets met kleren aan-kleren uit te doen hadden. Ook dit vond ik een zeer nuttige therapie. Charon vond het prettig en we constateerden een betere concentratie, meer rust in haar lijf en daardoor was ze meer open voor contact.
Maar het meest opvallende vond ik dat ze nog tijdens de therapie voor het eerst van haar leven kippenvel kreeg. Charon had het nooit koud! Midden in de winter liep ze zonder te blikken of blozen zonder jas en op haar blote voeten buiten, het maakte haar niets uit. Na het borstelen werd dat beter, vond ze het fijner om schoenen aan te hebben. En nu, ze is inmiddels 14, zegt ze regelmatig dat ze het koud heeft en vraagt om een vest of trui.
 

Bovenstaande therapieën en ons werk in een prikkelarme kamer hebben er toe bijgedragen dat Charon vergeleken met tien jaar geleden de prikkels veel beter aan kan. Maar dat neemt niet weg dat het natuurlijk nog steeds niet normaal is en waarschijnlijk ook nooit zal worden.
Toch vond ik het erg de moeite waard. En woog de moeite die we er voor moesten doen, niet op tegen het resultaat op de lange termijn. Als je je er op instelt dat je veertien dagen bezig gaat met een therapie waar je achter staat, dan kom je die veertien dagen echt wel door.

 

 

 

 

 

 

 

  

 schommelen in je badpak? Ook in de winter? Charon wel 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 luisteren, ruiken en proeven tijdens de auditieve integratie training
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Website is mede mogelijkgemaakt door www.seisveld.nl